Bezpłatna profilaktyka
Większość badań z tej listy zrobisz bezpłatnie: część sam w domu, resztę w NFZ. Wybierz wiek i zobacz, od czego zacząć.
Po wyborze wieku wyróżnimy badania dla Ciebie na liście poniżej. Zobacz listę badań
Recenzja medyczna: dr n. med. Andrzej Przybyła, urolog, androlog
Bezpłatna profilaktyka · Zacznij od bilansu w NFZ
Program „Moje Zdrowie” to bezpłatny bilans dla dorosłych od 20. roku życia. Od maja 2025 roku zastąpił „Profilaktykę 40 PLUS”. Nie potrzebujesz skierowania: zaczynasz od ankiety, a badania są zlecane w ramach programu.
Zależnie od wieku i ankiety także próby wątrobowe i test na wirusa HCV. Raz w życiu, w wieku 20–40 lat, lipoproteina (a). Po 50. roku życia PSA i test na krew utajoną w kale (kiedy warto zbadać PSA wcześniej).
Na wizycie podsumowującej pielęgniarka lub lekarz mierzy ciśnienie, obwód talii, wagę i wzrost. Omawiacie wyniki krwi i ankietę. Wychodzisz z Indywidualnym Planem Zdrowotnym: co jest w porządku, co wymaga ruchu i kiedy wrócić.
Bezpłatna profilaktyka · Co dochodzi z wiekiem
Podwyższone ciśnienie długo nie daje objawów. Pomiar w domu wystarczy, jeśli robisz go regularnie i zapisujesz wyniki.
Przy wartościach 120–139/70–89 mierz częściej i pokaż wyniki lekarzowi rodzinnemu.
Wcześniej i co roku przy nadwadze, obwodzie talii 94 cm lub więcej, nadciśnieniu, wysokim cholesterolu albo cukrzycy u rodziców lub rodzeństwa.
Wynik na czczo 100–125 mg/dl to nieprawidłowa glikemia na czczo. Wtedy lekarz zleca test obciążenia glukozą.
Wcześniej przy zaburzeniach erekcji, paleniu, nadciśnieniu albo otyłości. Towarzystwa europejskie proponują badanie co około 5 lat.
Raz w życiu, w wieku 20–40 lat, warto oznaczyć lipoproteinę (a). Jest w bilansie „Moje Zdrowie”.
Prosty sposób, żeby zobaczyć, ile tkanki tłuszczowej odkłada się na brzuchu. 94 cm i więcej oznacza podwyższone ryzyko, 102 cm i więcej wysokie.
Od 45 lat przy raku prostaty u ojca lub brata, od 40 przy mutacji BRCA2. O badaniu warto porozmawiać z lekarzem.
PSA rośnie przy raku, ale też przy łagodnym przeroście i zapaleniu, dlatego pojedynczy test nie wystarcza. Przy wyniku poniżej 1 ng/ml kolejne badanie może być nawet za 8 lat, przy 1–3 ng/ml za 2–4 lata. Powyżej 3 ng/ml decyduje urolog.
Więcej: PSA a rak prostaty: kiedy zacząć badania i jak interpretować wynik
Rak jądra najczęściej dotyczy młodszych mężczyzn: prawie 80 procent zachorowań to wiek 20–44 lata. Regularne samobadanie jest szczególnie ważne po wnętrostwie w dzieciństwie i przy raku jądra w rodzinie.
Pod prysznicem przetocz każde jądro między kciukiem a palcami. Szukasz twardego, niebolesnego zgrubienia albo zmiany wielkości. Miękki sznur z tyłu to najądrze. Każdą zmianę pokaż urologowi.
„Guz jądra czuje się tak, jakby ktoś w obrane jajko na twardo wcisnął kamyczek. Twarde, bezbolesne zgrubienie. I od razu do urologa.”
Więcej: Samobadanie jąder — prosta lista kontrolna w kilka minut
Od 40 lat przy raku jelita grubego u rodzica lub rodzeństwa. Podczas kolonoskopii można od razu usunąć polipy, z których rak rozwija się latami.
Po 50. roku życia bilans „Moje Zdrowie” dodaje test na krew utajoną w kale.
Pneumokoki po 50. roku życia. Zasady bezpłatności zależą od wieku i sezonu.
Wiek przy kartach dotyczy mężczyzn bez dodatkowego ryzyka. Choroby w rodzinie mogą przesunąć start badań wcześniej, szczegóły po rozwinięciu karty.
Nie dlatego, że mniej chorują. Mężczyzna w Polsce żyje średnio siedem lat krócej niż kobieta, a 61 procent mężczyzn nigdy nie było u urologa. W badaniach ankietowych mężczyźni najczęściej mówią o strachu przed diagnozą, wstydzie przy badaniu urologicznym i braku impulsu, bo „przecież nic mnie nie boli”. Nie musisz wiedzieć, co Ci dolega. Wystarczy wiedzieć, które badania zrobić w tym roku i gdzie są za darmo.
Profilaktyka i diagnostyka to nie to samo. Pierwsza pomaga wychwycić ryzyko, druga szuka przyczyny konkretnych objawów.
Gdy bezpłatna profilaktyka to za mało
Bilans NFZ nie obejmuje testosteronu, SHBG, LH, FSH ani prolaktyny. Przy objawach, które mogą wskazywać na niedobór testosteronu, badania hormonalne mogą uzupełnić diagnostykę, także równolegle z bilansem. Zleca je lekarz albo zrobisz je prywatnie w laboratorium.
Objawy i stany, przy których warto poszerzyć diagnostykę:
W 2024 roku w Polsce 4845 osób odebrało sobie życie, 84 procent z nich to mężczyźni. Jeśli jest Ci ciężko, porozmawiaj z kimś już dziś.
Nie. Wypełniasz ankietę w Internetowym Koncie Pacjenta albo w przychodni, a badania są zlecane w ramach programu.
Program „Moje Zdrowie”, od 5 maja 2025 roku. Obejmuje wszystkich od 20. roku życia, ma szerszy zakres i kończy się wizytą z planem, a nie samym wydrukiem wyników.
Nie. Program obejmuje TSH, ale nie testosteron, SHBG, LH, FSH ani prolaktynę. Jeśli masz objawy, zobacz, kiedy warto poszerzyć diagnostykę.
W programie może zostać zlecone po 50. roku życia, jeśli wskaże na to ankieta. Poza programem wykonasz je w laboratorium.
Nie. Rytm ustalasz z lekarzem na podstawie pierwszego wyniku. Coroczne PSA u każdego mężczyzny nie jest zalecane, bo prowadzi do niepotrzebnych biopsji i leczenia zmian, które nigdy by nie zaszkodziły.
Co 5 lat między 20. a 49. rokiem życia, co 3 lata od 50. roku życia. Liczy się rok urodzenia.
Nie. Morfologia pokazuje krew, nie wątrobę ani prostatę. Zestaw badań z bilansu obejmuje najczęstsze choroby, które da się wykryć wcześnie: cukrzycę, zaburzenia lipidowe, choroby nerek i tarczycy. Resztę dobiera się do objawów i wieku.
Badanie palcem przez odbyt trwa kilkanaście sekund i zwykle nie boli. Jeśli obawiasz się badania, powiedz o tym lekarzowi.
Recenzja medyczna
dr n. med. Andrzej Przybyła
urolog, androlog
Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Testoplanner nie prowadzi leczenia, o diagnozie i terapii zawsze decyduje lekarz.